Trong khi thế giới đang bị cuốn vào cuộc đua nghẹt thở xuống tiến trình 2nm và 3nm, ông Richard Chang – người sáng lập SMIC – lại đưa ra một góc nhìn phản biện đầy sắc sảo. Ông cho rằng việc coi các quy trình tiên tiến là thước đo thành công duy nhất là một quan niệm sai lầm đang khiến nhiều doanh nghiệp lãng phí nguồn lực. Thực tế, sức mạnh cốt lõi của ngành bán dẫn không chỉ nằm ở những con số nanomet siêu nhỏ, mà còn ở khả năng làm chủ các thị trường ngách và giải quyết những bài toán thực tế cho đời sống.
Sự thống trị của TSMC và mặt trái của cuộc đua tiến trình
TSMC đã xây dựng một đế chế vững chắc nhờ vào chiến lược tập trung không ngừng nghỉ vào các quy trình sản xuất tiên tiến (Leading-edge nodes). Thành công của họ chủ yếu đến từ việc đạt được sự ổn định trong sản xuất (yield rate) ở thời gian kỷ lục, điều này giúp họ duy trì mối quan hệ kinh doanh bền chặt với các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Apple và NVIDIA.
Tuy nhiên, mô hình của TSMC là một trường hợp đặc biệt và rất khó để sao chép. Việc sản xuất hàng loạt chip 3nm hay 2nm với quy mô khổng lồ là một thành tựu đáng nể, nhưng ông Richard Chang không coi đây là thước đo thành công duy nhất cho toàn ngành. Rủi ro lớn nhất khi các công ty khác cố gắng chạy đua theo tiến trình tiên tiến là chi phí nghiên cứu phát triển (R&D) và xây dựng nhà máy (Fab) cực kỳ đắt đỏ. Đối với nhiều doanh nghiệp, việc đầu tư hàng chục tỷ USD để đuổi theo các tiến trình siêu nhỏ mà không có hệ sinh thái khách hàng khổng lồ như Apple sẽ dẫn đến áp lực tài chính khủng khiếp và lãng phí nguồn lực xã hội.
Giải mã sự thật về thị trường – Con số 20% và 80%
Để hiểu rõ hơn tại sao việc chạy đua chip 2nm, 3nm bị coi là một quan niệm sai lầm, chúng ta cần nhìn vào cơ cấu nhu cầu thực tế của thị trường bán dẫn thế giới thông qua các con số thống kê.
Sự thống trị của các quy trình sản xuất truyền thống (Legacy Nodes)
Mặc dù truyền thông thường tập trung vào những con chip siêu nhỏ bên trong smartphone hay máy chủ AI, nhưng hơn 80% nhu cầu thực tế của thế giới hiện nay lại đến từ các quy trình sản xuất truyền thống. Các thiết bị như ô tô điện, đồ gia dụng thông minh, thiết bị y tế và hệ thống điều khiển công nghiệp đều sử dụng các loại chip ở tiến trình cũ (thường từ 28nm trở lên). Đây là những loại chip ưu tiên tính ổn định, độ bền và chi phí hợp lý thay vì sức mạnh xử lý thuần túy.
Quy trình tiên tiến chỉ là “miếng bánh” nhỏ
Ông Richard Chang nhấn mạnh rằng các quy trình sản xuất tiên tiến (như 7nm, 5nm, và sắp tới là 3nm, 2nm) thực tế chỉ chiếm chưa đầy 20% toàn bộ thị trường bán dẫn toàn cầu. Việc dồn toàn bộ nguồn lực vào một phân khúc chiếm chưa tới 1/5 thị trường trong khi bỏ quên 80% còn lại là một chiến lược thiếu cân bằng. Điều này giải thích tại sao khi chuỗi cung ứng gặp trục trặc, thế giới thường thiếu hụt chip quản lý nguồn hay chip điều khiển ô tô (vốn sản xuất trên tiến trình cũ) nhiều hơn là thiếu chip xử lý trung tâm.
Sự bùng nổ AI và sự lệch lạc trong đầu tư
Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay đang đẩy mọi sự chú ý vào công nghệ 2nm và 3nm để tối ưu hóa khả năng tính toán của các GPU. Tuy nhiên, sự tập trung quá mức này đã vô tình khiến các thị trường ngách bị bỏ quên trong một thời gian dài. Việc dồn tiền vào các tiến trình siêu nhỏ để phục vụ AI có thể tạo ra một “bong bóng” công nghệ, trong khi các lĩnh vực thiết yếu khác lại thiếu sự cải tiến và đầu tư cần thiết.
Chiến lược “thị trường ngách” và giải pháp cho doanh nghiệp nội địa
Thay vì tham gia vào cuộc đua đốt tiền với những gã khổng lồ nước ngoài, ông Richard Chang cho rằng các doanh nghiệp nên thay đổi tư duy, tập trung vào “sự xuất sắc trong một lĩnh vực chuyên biệt”.
Sự xuất sắc trong lĩnh vực chuyên biệt về sản xuất chip
Một công ty không nhất thiết phải làm được chip 2nm mới được coi là thành công. Việc tập trung vào một thị trường ngách và giải quyết triệt để một vấn đề cụ thể – ví dụ như tối ưu hóa chip cảm biến hình ảnh hoặc chip quản lý năng lượng – có thể mang lại lợi nhuận và vị thế bền vững hơn nhiều. Khi một công ty đạt được sự tinh thông trong một quy trình sản xuất chuyên biệt, họ sẽ có khả năng cạnh tranh cao hơn và khó bị thay thế bởi các đối thủ khác.
Phá vỡ ưu thế rõ nét nhất của các công ty nước ngoài
Các thị trường ngách vốn đang bị các công ty nước ngoài độc quyền chính là mục tiêu lý tưởng cho các nhà sản xuất trong nước. Với một sự đầu tư vừa phải và tập trung vào chất lượng, các công ty sản xuất chip nội địa có thể đạt được những đột phá kinh ngạc. Thay vì mơ mộng về những tiến trình siêu nhỏ mà thế giới đang kiểm soát chặt chẽ về máy móc (như máy quang khắc EUV), việc làm chủ các thị trường ngách sẽ giúp doanh nghiệp tự chủ hơn và phát triển một cách chắc chắn.
Ưu tiên giải quyết vấn đề thực tế thay vì chạy theo danh hiệu
Ông Richard Chang tin rằng việc ưu tiên các nhiệm vụ là cần thiết đối với các nhà sản xuất bán dẫn hiện nay. Bắt đầu bằng việc giải quyết một vấn đề kỹ thuật cụ thể cho một khách hàng cụ thể sẽ mang lại giá trị thực tế cao hơn là chạy đua theo những con số nanomet hào nhoáng. Thành công trong ngành bán dẫn phải được định nghĩa bằng việc sản phẩm đó có ứng dụng hiệu quả vào đời sống hay không, chứ không phải nó được sản xuất trên tiến trình tiên tiến nhất hay không.
Kết luận
Công nghệ 2nm và 3nm chắc chắn là đỉnh cao của tri thức nhân loại, nhưng việc coi đó là con đường duy nhất dẫn đến thành công là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng. Trong khi tiến trình tiên tiến chỉ phục vụ một phần nhỏ thị trường, thì 80% nhu cầu còn lại vẫn đang chờ đợi sự đột phá từ các quy trình truyền thống và thị trường ngách. Thành công bền vững trong ngành bán dẫn sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết giải quyết các bài toán thực tế, thay vì chỉ mải mê chạy theo những con số siêu nhỏ trong cuộc đua nanomet đầy tốn kém.
